Nos oczyszcza wdychane powietrze z bakterii, pyłów i innych zanieczyszczeń dzięki urzęsionej błonie śluzowej i śluzowi zawierającemu przeciwciała. Przewody nosowe maluchów są wąskie, dopiero się rozwijają i dlatego niezmiernie łatwo ulegają zatykaniu przez śluz, ropę czy ulewaną treść pokarmową. Musimy pamiętać, że dzieci do 12 m-ca oddychają tylko przez nos. Z tego też powodu bardzo istotne jest, aby nosek u dzieci był całkowicie drożny. Gdy proces oddychania jest zakłócony, dziecko ma problemy m. in. z pobieraniem pokarmu, prawidłowym snem, a to sprawia że dziecko staje się niespokojne, płaczliwe i traci apetyt. Niedrożny nos powoduje również zagrożenie infekcjami górnych dróg oddechowych oraz sprzyja postępowaniu choroby, prowadząc do powikłań w postaci: zapalenia ucha środkowego, zatok czy dolnych dróg oddechowych. W utrzymaniu drożnego noska pomogają każdej mamie dostępne w aptekach i sklepach dziecięcych odciągacze kataru.

Oprócz nosa istotnym elementem układu oddechowego dziecka są zatoki czyli jamy powietrzne w obrębie czaszki, które stanowią przedłużenie jam nosa. Każdy z nas posiada 4 rodzaje zatok przynosowych, których nazwy pochodzą od nazw kości, z która sąsiaduja. W pełni wykształcają się one wraz z rozwojem dziecka:

1. zatoki sitowe – u noworodka mają wielkość kilku mm, rozwój ich następuje stosunkowo szybko, w wieku 12 – 13 lat wykształcają się całkowicie,

2. zatoki szczękowe – są największymi z zatok, w pierwszym roku życia mają wielkość kilkunastu milimetrów , a ostateczny rozmiar osiągają w wieku 15 lat,

3. zatoki czołowe – u noworodków nie występują, rozwój ich jest powolny, pojawiają się dopiero u 5-6 letniego dziecka, a pełny rozwój osiągają dopiero ok. 20 roku życia,

4. zatoka klinowa – u noworodków przeważnie jej jeszcze nie ma, wyraźnie zaznaczona jest w 4 roku życia, natomiast w wieku 15 lat rozwój jest zakończony.

Może o tym nie wiemy, ale błona śluzowa zdrowego dziecka cały czas produkuje śluz, który jest transportowany jest przez nabłonek (urzęsiony) do nosogardła.

Wyróżniamy trzy rodzaje kataru: wirusowy, bakteryjny lub alergiczny.

W czasie infekcji, najczęściej o charakterze wirusowym (przenosi się drogą kropelkową w dużych skupiskach ludzi), rzadziej zdarzają się infekcje bakteryjne dochodzi do stanu zapalnego (zakażenia) błony śluzowej. W następstwie zakażenia następuje obrzęk błony, niewydolności układu rzęskowego i wzmożona produkcja patologicznej wydzieliny którą potocznie nazywamy katarem. Zazwyczaj katar to dopiero pierwsza faza zbliżającego się przeziębienia. Zakażenie błony śluzowej powoduje obrzęk, utrudnione wydalanie wydzieliny na zewnątrz a w następstwie czego zaleganie treści śluzowej lub śluzowo-ropnej w nosie. Następstwem tego może być: zapalenie spojówek, gardła, ucha środkowego, zatok przynosowych, krtani, tchawicy, oskrzeli, oskrzelików, a nawet płuc. Jednym z warunków, by nie doszło do tych chorób, jest dokładne i prawidłowe oczyszczanie nosa. To na pewno przyniesie ulgę każdemu małemu noskowi. W toalecie noska pomoże niezawodnie odciągacz kataru.

Pierwszym objawem kataru u niemowląt najczęściej jest rozdrażnienie. Maluch nie może spać, popłakuje, złości się, nie działa na niego taki środek uspokajający jak pierś mamy.

Do 5 miesiąca życia duża część katarów spowodowana jest przez cofanie się treści pokarmowej do jamy nosa. Ten refluks spowodowany jest niedojrzałością budowy przewodu pokarmowego niemowlęcia. Kwaśny pokarm drażni śluzówkę nosa i jest przyczyną często zgłaszanego przez rodziców dziecka stałego sapania, furczenia, tzw. Sapka.

W przypadku, gdy pojawiają się objawy w postaci wycieku cuchnącej i ropnej wydzieliny z jednego przewodu nosowego, pogorszenie drożności nosa po jednej stronie nasuwa podejrzenie ciała obcego!

Innym czynnikiem mogącym powodować Katar może być również nadużywanie kropli do nosa (dłużej niż 3 dni). Trzeba pamiętać, iż do 8 roku mają nie w pełni wykształconą odporność a równocześnie duży kontakt z rówieśnikami i nowymi szczepami wirusów, powodującymi częste przeziębienia. Jeśli dziecko jest często przeziębione oprócz gęstego, żółtawego kataru może u niego wystąpić chroniczne powiększenie migdałków i węzłów chłonnych na szyi.

Zapalenie zatok przynosowych – jest to proces zapalny błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, który rozwinął się z powodu zaburzeń ich drenażu i wentylacji. Stan zapalny może być wynikiem: zakażenia, alergii lub odmiennej budowy anatomicznej bocznej ściany nosa. Zapalenie zatok dzielimy na ostre i przewlekłe.
W ostrym zapaleniu zatok przynosowych objawy cofają się po leczeniu, a błona śluzowa wraca do stanu wyjściowego.
W przewlekłym zapaleniu zmiany w błonie śluzowej są nieodwracalne Zapalenie zatok rozwija się wtórnie. W przypadku zapalenia zatok przynosowych, rozpoczęcie leczenia powinno być poprzedzone pobraniem materiału do badania mikrobiologicznego i oceną wrażliwości patogenu na poszczególne antybiotyki (tzw. antybiogram). Objawy zapalenia zatok u dzieci z reguły są niespecyficzne, zwłaszcza u najmłodszych. Charakterystyczne jest przedłużanie się objawów infekcji górnych dróg oddechowych, które nie powinny utrzymywać się dłużej niż 5-7 dni, po czym mają stopniowo, samoistnie ustąpić. Brak poprawy po 10 dniach może sugerować, że zakażenie górnych dróg oddechowych, jest powikłane zapaleniem zatok. Głównymi objawami u dzieci to długotrwały lub nawracający nieżyt ze śluzową lub śluzowo-ropną wydzieliną, uczucie zatkania nosa, zaburzenia węchu, krwawienia z nosa, dłubanie w nosie, trudności z wydmuchaniem wydzieliny i pociąganie jej do tyłu, niekiedy chrapanie. W nocy, szczególnie po położeniu się do łóżka występuje kaszel. Występować może ranny przykry zapach z ust, obłożony język, ból zębów. Obserwujemy zmianę usposobienia, dziecko jest drażliwe, płaczliwe, może mieć problemy z koncentracją. Leczenie antybiotykami jest zasadniczym sposobem Odnotowuje się także wiele wyleczeń samoistnych. W leczeniu pomocne mogą być leki mukolityczne, leki obkurczające błonę śluzową, przepłukiwanie nosa solą fizjologiczną z dokładnym usuwaniem zalegającej wydzieliny, w czym pomocny i niezawodny będzie odciągacz kataru. Ważne jest też czyste, przewietrzane pomieszczenie. Alergia to czynnik sprzyjający zapaleniu zatok

Przebieg infekcji (kataru) może mieć charakter ostry lub przewlekły.

Ostry nieżyt nosa. Jest to ostre wirusowe zapalenie błony śluzowej nosa zwane też potocznie „przeziębieniem”. Choroba rozpoczyna się suchością i drapaniem w obrębie nosa i jamy nosowo-gardłowej, kichanie. Po kilkunastu godzinach pojawia się śluzowa wydzielina, początkowo może być jednostronna, oraz zaburzenia drożności nosa. Ilość wydzieliny zwiększa się. Dochodzi do całkowitej niedrożności nosa. Choroba ta jest znacznie cięższa u niemowląt i małych dzieci, na skutek braku odporności na wirusy wywołujące nieżyt. Dziecko jest zmuszone do oddychania przez usta, co powoduje wysychanie błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Oddychanie poprzez gardło ułatwia dodatkowo wnikanie wirusów, które nie napotykają bariery w postaci błony śluzowej nosa. Samopoczucie dziecka ulega znacznemu pogorszeniu. Mogą pojawić się bóle głowy, niemożność skupienia uwagi, szum w uszach i niedosłuch. U dzieci ostry nieżyt nosa częściej przebiega z objawami ogólnymi, takimi jak podwyższona temperatura ciała, niepokój, płacz, rozdrażnienie, utrata apetytu. Nawet niewielki obrzęk błony śluzowej nosa u noworodków i niemowląt prowadzi do całkowitej niedrożności nosa. Może to powodować problemy z karmieniem, gdyż dziecko musi przerywać ssanie, aby zaczerpnąć powietrza. Ponadto oddychanie przez usta powoduje, że dziecko połyka więcej powietrza co doprowadza do rozdęcia żołądka i jelit oraz wysokiego ustawienia przepony i dodatkowo utrudnia oddychanie. Pamiętajmy o regularnym udrażnianiu noska dziecku, poprzez usuwanie zalegającego kataru. To zadanie każdej mamie ułatwią odciągacze kataru . Jest to bardzo ważne dla zdrowia dziecka, ponieważ zalegająca wydzielina może doprowadzić do wystąpienia powikłań takich jak zapalenie ucha, zatok obocznych nosa, krtani, oskrzeli lub płuc.

Przewlekły infekcyjny nieżyt nosa. Choroba powstaje jako następstwo wtórnego zakażenia bakteryjnego w czasie ostrego nieżytu nosa i dotyczy także zatok przynosowych. Z reguły proces przewlekły rozpoznaje się po 6-8 tygodniach trwania nieżytu nosa u twojego dziecka.

Alergia oznacza uczulenie ustroju na określone substancje, zwane alergenami, znajdujące się w pożywieniu lub otoczeniu, które po przedostaniu się do organizmu wywołują patologiczną reakcję ze strony różnych narządów i układów. Jednym z rodzajów alergii jest alergia układu oddechowego. Może pojawić się w każdym wieku. Objawy to: katar sienny i towarzyszący obrzęk błony śluzowej, wyciek z nosa twojego dziecka, częste kichanie, swędzenie nosa. Zazwyczaj katar sienny poprzedzony jest łzawieniem oczu, zaczerwienieniem i obrzękiem spojówek, bólami głowy, utratą węchu i smaku. Takie objawy są niecharakterystyczne i często może dochodzić do nakładania się objawów infekcyjnego i alergicznego nieżytu nosa. Objawy alergicznego nieżytu nosa, nasilają się w trzech okresach – wiosennym (pyłki drzew i kwiatów), letnim (pyłki traw i zbóż) i jesiennym (pyłki chwastów, późnych kwiatów i traw). Obserwuje się zwiększanie liczby dzieci cierpiących na tzw. katar całoroczny. Przyczyną wywołująca ten katar są substancje unoszące się w powietrzu jak również uczulenie na naskórek i sierść zwierząt, pióra i kurz domowy. Podstawą leczenia alergii jest identyfikacja alergenów. Ustala się to w wywiadzie alergologicznym. Obejmuje on, informacje dotyczące spożywanych pokarmów, warunków dziecka w domu (wiek domu/mieszkania, dywany, obecność zwierząt domowych, klimatyzacja, nawilżacz, rodzaj pościeli, wilgoć w pomieszczeniach, bierne palenie, przeprowadzka), w szkole lub przedszkolu (obecność zwierząt, środków chemicznych, sposobu wentylacji, rodzaju wykładzin). Powszechnym badaniem na wykrywanie alergii są testy skórne. Są łatwe do przeprowadzenia i bardziej czułe niż inne metody, ale mogą być nieprzyjemne dla dzieci. Pamiętać należy, iż na wyniki może wpływać wiek, barwa skóry i jej budowa oraz stosowane leki. Testy wykonywane są u dzieci powyżej 3 roku życia. W okresie niemowlęcym i wczesnego dzieciństwa bardzo częstym alergenem jest pokarm, natomiast alergeny powietrzne zaczynają odgrywać rolę ok. 4 r.ż. W leczeniu chorób alergicznych zasadnicze znaczenie ma eliminacja źródła alergenów z otoczenia.

Usuwać zalegającą wydzielinę. Zalegający katar jest niebezpieczny gdyż może powodować powikłania jak: zapalenie ucha, zatok, oskrzeli, a nawet płuc. Po za tym dzieci do pierwszego roku życia oddychają tylko noskiem. W utrzymaniu drożności noska pomoże skutecznie odciągacz kataru dostępny w aptekach i sklepach dziecięcych.

Inhalacje olejkami eterycznymi. Katar stanowi przeciwwskazania do codziennej kąpieli dziecka. Kąpiele można wzbogacić w zioła lub olejki eteryczne, które oprócz efektu inhalującego drogi oddechowe wpływają na zmniejszenie przekrwienia śluzówek dróg oddechowych. Olejki eteryczne zawierają substancje, o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwwirusowym (uwaga: zdarzają się dzieci uczulone na mentol lub inne składniki zawarte w tego typu preparatach.

Rozgrzewające maści, żele i zioła wspomagają lecznicze dziecka. Należy stosować je na klatkę piersiową i plecy dziecka. Maści rozgrzewające i żele ziołowe dostępne są w aptekach bez recepty (maść kamforowa itp.). Można podawać zioła w postaci herbatek i naparów. Działaję one rozgrzewająco, napotnie i przeciwzapalnie.

Dieta chorego dziecka. Wskazane jest spożywanie dużych ilości płynów i stosowanie diety bogatej w witaminę C. Nawodnienie rozrzedza wydzielinę, a witamina C stymuluje układ odpornościowy.

Nawilżenie noska solą fizjologiczną lub rozcieńczoną woda morską.

Smarowanie kremem. Od ciągłego wycierania, skóra wokół noska może zostać podrażniona, co najpewniej objawi się zaczerwienieniem, dlatego używaj miękkich materiałów i smaruj te miejsca tłustym kremem;